Van der Hoeven 20 – 20: Kruiseiken

In het verre verleden werden bomen vaak gebruikt als grens aanduiding. Men merkte deze bomen met een kruis, dat met een mes werd ingekerfd. De meest geschikte bomen daarvoor waren eiken, vandaar de naam kruiseik.

De grens werd bepaald d.m.v. de natuur, waarbij landschapselementen; zoals sloten, bomen en gebouwen een rol speelden. Liep een sloot kronkelend, dan liep de grens daar ook kronkelend. Een mooi voorbeeld is de Raamloop, die als grens tussen Zundert en Rijsbergen is vastgesteld. Lange tijd was het gebruikelijk dat de schout en de schepenen van de beide dorpen de grens gingen schouwen. Men liep de grens in zijn geheel na (schouwen), om vast te stellen of de grens nog juist was en waar de knikpunten lagen. Van iedere schouwing werd een akte opgemaakt, waarin vooral de knikpunten werden vastgelegd.

In de middeleeuwen (500-1500 na Chr.) hadden veel adellijke heren en abdijen bezittingen en patronaatsrechten in verschillende plaatsen of dorpen. Via deze rechten had men invloed op wie er pastoor werd in een plaats, parochie. Door eigendommen te hebben van boerderijen verkreeg men inkomsten, want een deel van de opbrengsten van de boerderij moest in de vorm van cijns (belasting) worden afgedragen.
In 1154 had het Hof van Sombeke te Bouchout bij Lier, hier bezittingen en het patronaatsrecht. Later was het bezit van de St. Bavo-abdij te Gent. Jaarlijks bezocht de proost (abt) van de abdij in oktober Zundert en Rijsbergen om daar hun belastinggeld op te halen en de zaken van patronaatsrecht te bespreken. De proost ging eerst naar Zundert en was in gezelschap van 6 mannen te paard en 6 man te voet en de nodige jachthonden en jachtvogels. In Zundert kreeg men onderdak, eten en drinken. Na het bezoek aan Zundert trok men naar Rijsbergen alwaar men halt hield op de grens van Zundert en Rijsbergen bij de Kruiseik te Tiggelt. Daar werden zaken besproken aangaande belastingen en andere rechten voor het komende jaar. De Kruiseik werd ook de Sombeekse gerechts eik genoemd. Ook in Rijsbergen werd men goed ontvangen met eten en drinken, want men wilde de heren graag gunstig stemmen.
(Bron: “Heerlijk Oord Tiggelt”, door José Buiks-Hendrickx)

Terug naar “Van der Hoeven 20 – 20”